BenQ W4100i

[J.A.F._Doorhof]

Laat ik beginnen met een disclaimer.

Ik ben al jaren ambassadeur voor BenQ in de fotografie markt.
Naast BenQ ben ik ook ambassadeur als Colorati pro voor X-rite/Calibrite.
Het verhaal waarom en hoe is denk ik belangrijk voor de rest van de review.

Ik ben mijn leven lang al bezig met kleur en film, voor mensen die me al jaren kennen weten dat ik vroeger al met afstandsbedieningen zat te spelen omdat het beeld op TV altijd slecht was. In 2001 heb ik mijn ISF certificering gehaald in de Vs (yep 9/11) na jaren de calibraties zelf gedaan te hebben was het toch wel tijd om het officieel te doen.

Als fotograaf geef ik erg veel aandacht binnen de workflow aan het gebruik van lichtmeters en colorcheckers. Als we werken met fotografie is het essentieel de kleuren goed te krijgen, je wil immers niet een rode sjaal bestellen en een rode jas om er bij binnenkomst achter te komen dat beide niet bij elkaar passen.

Als we kleuren heel erg versimpelen spreken we over 3 coordinaten, x,y en Y.
Hue, saturation en Luminance. Vandaar gebruik van lichtmeters (luminance) en de colorcheckers.

Meer dan 10 jaar geleden was ik in onderhandeling met een grote monitor fabrikant om als ambassadeur aan de gang te gaan, maar ze konden geen goed antwoord geven op mijn belangrijkste vraag... wat doen we met de ingebouwde calibrator.... de vraag was in mijn optiek 100% rechtvaardig, immers waarom meten aan de bovenkant van het scherm met een tristimules meter die over de jaren verloopt, en natuurlijk verloopt ook je scherm. En bij fotografie en video is accurate kleuren nog veel belangrijker als in een HT opstelling, en die calibraties doen we eigenlijk elke week of voor elke belangrijke opdracht.

Op de Photography show in de UK stond ik toevallig met demo's naast de BenQ stand.
We raakten aan de praat en dit was het moment dat BenQ voor het eerst echt serieus bezig was met monitoren voor de fotografie markt. Ik heb niets gezegd over mijn achtergrond, en het verhaal aangehoord. Binnen een paar seconden ging het al over kleur, en waarom het belangrijk is om een hardware calibratie uit te voeren met een EXTERNE analyzer. Precies het antwoord wat ik wilde horen, en wat ook eigenlijk verwacht zou moeten worden van een professionele monitor.

We hebben een BenQ meegenomen naar huis en een paar maanden later was ik de eerste officiële BenQ ambassadeur. Toevallig kwam dit ter sprake in de BenQ ambassadeurs meeting een paar weken geleden. Nu zijn meestal dit soort meetings leuk voor een meet and greet buiten de hectiek van de beurzen, maar de presentaties zijn vaak.... laat maar

Dus hoe groot was mijn verassing dat we 2 dagen lang uitleg kregen over kleur van echte experts. BenQ heeft kleur op nummer 1 dat is overduidelijk, het was 2 dagen lang genieten. Gedurende de persoonlijke 1:1 gespreken kwam ook de BenQ lijn van projectoren ter sprake en of ik interesse had ze eens onder de loupe te leggen..... natuurlijk doen we dat.

Aangezien ik nooit een review zal maken die niet mijn eigen visie ondersteund vind ik het belangrijk dit eerst duidelijk aan te geven.


Kleur echtheid
Er zijn veel dingen die belangrijk zijn in een film.
Natuurlijk is er het verhaal en de acteurs.
Maar probeer eens voor de grap andere muziek onder scenes te zetten. Je kan met gemak van een horror film een comedy maken (terrifier is een leuk voorbeeld hoe gespeeld word met genres).

Kleur doet hetzelfde.
Film makers zijn vaak uren/dagen/maanden bezig om de kleur exact goed te krijgen, zodat het past bij het verhaal en de emotie die de maker wil overbrengen. Denk aan the Fifth Element, the Matrix, Saving Private Ryan etc. allemaal films die heel erg goed gebruik maken van de kleur om de film naar een veel hoger niveau te tillen.

Gedurende mijn ISF training was Joel Silver onze instructeur en een van zijn opmerkingen is me heel goed bijgebleven , "you don't go to the museum with paint to change a Picasso because you don't like the colors". maw "don't piss on a Picasso but calibrate your screens" (vrij vertaald, was lang geleden).

Als ik een ding opvallend vind van BenQ is dat ze alles net anders doen.
Waar andere fabrikanten vaak schermen met fantastische features en tussendoor wat melden over kleur ademt BenQ kleur en het belang van kleur.

Nu heb ik vroeger wel eens een BenQ projector getest in het goedkope segment en ik ben heel eerlijk, erg mooi maar het kan absoluut niet meekomen met het toenmalige aanbod van Sony, Epson en JVC. en mede door de aanpak van verkoop van BenQ (zeer kleine groep dealers) ben ik ze eigenlijk uit het oog verloren.

interessante prijs
Het segment onder de 3000 is erg aantrekkelijk, je kan tegenwoordig al beelden neerzetten voor 2500-3000 euro waar je een paar jaar geleden alleen maar van kon dromen.

De eerste projector waar we naar gaan kijken is de BenQ W4100i die met een prijs tussen de 2599-2899,00 meteen in de categorie valt die zeer interessant is.

Weet wat je koopt
Dit is een zeer interessant topic.
Toen wij onze eerste projector kochten was het een feit van de ruimte 100% verduisteren en dan nog was het soms een spelletje om te raden wat er op het licht grijze scherm gebeurde. Maar haal het niet in je hoofd om een lampje aan te doen want dat was alles weg.

We zijn ver gekomen
Tegenwoordig zijn nagenoeg alle projectoren op een niveau dat we meer dan genoeg lightoutput hebben voor lichte ruimtes. Maar dan komt er wat anders om de hoek kijken.

Blacklevel
Dit is al jaren een enorm belangrijk punt, en nog steeds.
Maar ik wil ook een nuance aanbrengen die vaak vergeten word.

Jaren lang was zwart licht grijs en als je mazzel had donker grijs.
Tegenwoordig zitten we met een groot deel van de projectoren eigenlijk qua zwart level al op een perfect niveau voor.........

Juist.
Om goed te bepalen hoe zwart je eigenlijk moet hebben is er een hele makkelijke test.
Doe alle lampen uit in je ruimte, wacht 10-30 seconden en blijf naar je scherm kijken, dit is het maximale zwart wat je gaat zien in de film, immers je scherm kan geen zwart projectoren maar reflecteert alleen maar het licht wat erop valt, ook een blackdiamond of ALR scherm maken het beeld niet donkerder, het houd invallend licht tegen maar bij deze test zie je nog steeds het diepste zwart.

Nu zal het in een batcave makkelijk zijn.
Pak een nieuwe Sony of JVC en het zwart niveau zal zelfs de meest kritische film kijken meer dan bekoren. Ook de topserie van Epson doet het perfect in een batcave.

De BenQ W4100i zit qua zwart niveau niet bij de meest zwarte projectoren, maar dit betekend niet dat het slecht is, in tegendeel want er speelt meer.

Laten we kijken naar de waardes van de W4100i


Contrast meting
In het geval van de BenQ heb ik alleen de full on en full off contrast gemeten.
Er is tegenwoordig zoveel electronica achter de hand dat je in feite elke projector wel naar unlimited kan krijgen. Maar full on en full off en ansi contrast liegen niet en zijn niet te beïnvloeden (tenzij ik mijn werk verknal).

Voor de W4100i kom ik tot de volgende resultaten:
Full on full off : 1100:1
Dit is niet schokkend slecht maar zeker niet schokkend goed.
Echter waar het heel interessant word is het Ansi contrast.
Hier meten we een checkerboard met zwarte en witte vlakken en daarmee krijg je een worst case scenario contrast meting. Ik vind de Ansi Contrast meting 1 van de allerbelangrijkste metingen aangezien je dit ECHT ziet in een film.

En geloof het of niet maar hier komt de W4100i met een fantastische 535:1 uit de bus.

Wat betekend dit ?
Je kan hier uit concluderen dat in een batcave de W4100i een mooi beeld neerzet maar in de donkerste scenes een iets hoger zwart niveau heeft dan bv een Sony of Epson.

ECHTER... zodra we naar een ruimte gaan met witte muren en wit plafond durf ik de W4100i naast de Epsons te zetten in dezelfde prijsklasse....... en denk ik..... dat we de BenQ prefereren.

Als we in onze demo ruimte met de lichten uit kijken zie ik een enorm krachtig beeld met diep contrast en een enorme diepte, bij donkere scenes mis ik niet echt iets maar het is niet "inkt zwart".
Zodra ik ook maar de verlichting op de laagste stand zet blijft de BenQ volledig overeind en zakken andere projectoren iets weg.

Is dit de perfecte projector onder de 3K voor normale ruimtes ?
Laten we daarvoor verder kijken want er is natuurlijk veel meer.



Meer dan genoeg aansluitingen, maar liefst 3x HDMI

Specs
De W4100i is natuurlijk niet echt een instapper, en de specs zijn dan ook zoals je mag verwachten.
De AB is verlicht, maar als ik eerlijk ben mag de backlight wel wat langer aanblijven, het is echt heel kort en dan is het al weer weg. Bij de grote broer (review volgt vandaag ook nog) is dat al een stuk beter.

De W4100i gebruikt een 4K led oplossing waardoor er een behoorlijke hoeveelheid licht uit een verassend kleine behuizing geperst word. Ze bereiken dit met een extra blauwe led en een speciale coating (groen) die de projector een flinke lichtoutput geeft zonder een concessie te doen in performance.

Er is gekozen voor een wat grotere DLP (ja het is een DLP) chip waardoor de pixelshift beter werkt en eigenlijk tegenwoordig niet meer te onderscheiden is van een echte 4K projector.

De W4100i ondersteund natuurlijk REC709, HDR, HDR10 en HLG en is als een van de weinige instaat om een zeer goede P3 performance neer te zetten, dit is vaak een enorm struikelblok voor de meeste projectoren, en om het in deze prijsklasse te zien maakte me meteen enorm blij (en toen moest ik de grote broer nog doen).

Qua tonemapping kun je ook je hart ophalen.
De W4100i heeft naast de AI HDR (waar alles automatisch gebeurt, en redelijk goed) ook nog genoeg opties om lekker zelf te spelen, en het stopt niet bij global contrast, je kan ook local contrast en tone mapping aanpassen zodat je per film het beeld helemaal kan fine tunen als je niets met Ai te maken wil hebben.

De LEDs zouden ongeveer 30.000 uur mee moeten gaan, maar het belangrijkste is dat een UHP lamp vaak behoorlijk snel verouderd waar LEDS veel langer op hun "nieuw" niveau blijven. Dit betekend niet dat je geen hercalibraties hoeft uit te voeren natuurlijk

Een van de grote vijanden van projectoren is stof.
Vooral in het verleden was dit eigenlijk 50% van de problemen. BenQ heeft gekozen voor een volledig afgesloten licht systeem waardoor stof tot het verleden zou moeten behoren.

Eco system
Hier word ik echt vrolijk van.
Bij het opstarten had ik even een moment van "oh nee, dit kan niet waar zijn".
Een super simpel menu met grote blokken, begrijp me goed, dit is IDEAAL voor mensen die gewoon lekker film willen kijken en verder geen manual willen lezen.

Gelukkig (wat ik al verwacht had) kun je ook een advanced menu kiezen, en hier zie je echt goed de kracht van BenQ.

Menu's zitten helemaal onderin het scherm voor de calibratie, en wat een verademing is dit, je wil niet weten hoe &D^D**D irritant het is als een fabrikant het menu in het midden van het scherm laat staan terwijl je metingen doet en instellingen moet veranderen.

De calibratie procedure van de BenQ is een "droom" het werkt allemaal super snel en alles is goed te bereiken, menu's staan op de juiste plek en de projector is zeer nauwkeurig in te stellen, ook iets wat je vaak mist. Soms is 1 click hetzelfde als 5% over of 4% onder

Kijk ervaring
Wat kan ik zeggen over de W4100i.
Normaal heb ik binnen een uur meer hoofdpijn van een DLP dan een bezoek aan mijn schoonmoeder (grapje), maar eerlijk is eerlijk, ik heb beide projectoren op dezelfde dag gekalibreerd en heb eigenlijk geen last gehad.

De W4100i geeft een beeld wat je doet vermoeden dat het gaat om een veel duurdere projector en het is eigenlijk pas duidelijk als je echt alle lampen uitdoet dat het qua zwart niveau iets minder is, maar heb je geen batcave of een batcave met lichte muren/plafond dan zul je aangenaam verrast zijn van de kijk ervaring.

Het beeld is smooth, agressief waar het agressief moet zijn met een enorm contrast. En de kleuren...... dit is een van de eerste keren dat ik als fotograaf naar een projector kijk en zeg.... mijn hemel wat gaat de grote broer wel niet doen.....

De W4100i heeft totaal geen moeite met Rec709, en dan bedoel ik dat hij nagenoeg helemaal recht meet. De verassing kwam bij P3, met de wide color gamut haalt de W4100i de gehele kleurspace
Wat de W4100i meteen interessant maakt voor inzet bij fotoclubs, creators die hun materiaal accuraat willen laten zien, en natuurlijk film liefhebbers die zelfs onder de 3K gewoon geen concessie willen doen aan kleur echtheid.

Bizar.

In het 2e deel gaan we verder met de metingen.

[J.A.F._Doorhof]

metingen
Laten we beginnen met de Grayscale en CMS uit de doos.
De BenQ word geleverd met een calibratie rapport, maar zoals zo vaak begrijp dit niet verkeerd.
De projector moet alsnog gekalibreerd worden, wat dit soort rapporten vaak wel betekend is dat als je de projector laat calibreren je ervan uit mag gaan dat dit "perfect" kan.

En vaak zijn dit soort projectoren uit de doos al iets beter ingesteld, ook hier geldt dat.





En dan moet je je realiseren dat ik eigenlijk niet eens de 10 point grayscale adjustments actief heb gebruikt, dat is erg indrukwekkend om dat dit soort rechte grayscales en CMS te krijgen.
Waarbij ik 1 kanttekening moet maken, ook belangrijk voor het volgende deel.
Ik kreeg met Cyaan geen goede response. Dit heeft gegarandeerd invloed op de volgende metingen, die verassend nog steeds ver binnen de marge vallen, maar daardoor zie je wel de afwijkingen in blauw en cyaan, ik neem aan dat dit alleen in het review sample was. Nu vallen die zo ver binnen de marge dat dit me totaal geen zorgen bezorgd

Je kan op veel manieren meten maar ik hou er altijd wel van om iets verder te gaan dan een standaard meting, laten we eerlijk zijn, de meeste projectoren halen dit wel redelijk.

De volgende metingen zijn een stukje moeilijker.

Colorchecker
Dit is geen makkelijke test.
We gaan hier door verschillende kleuren en helderheden heen, elke fout in het CMS word hier genadeloos getoond. Waardes onder de dE1 zijn niet zichtbaar en ik hou meestal aan dat alles wat onder de dE3 zit voor de kijk ervaring eigenlijk amper invloed heeft, tenzij je ENORM kleur kritisch bezig bent en ook weet waar je naar moet kijken.



   

Average Delta E... zit je goed : 1.3
Met 1 punt op 4.8.
Dit is in dit prijssegment gewoon waanzinnig goed en betekend dat je ook kleur kritisch materiaal zonder problemen kan projecteren. En de film echt ervaart zoals de maker het bedoeld heeft.

HDR
Ik heb wat scenes gekeken op de wide en normal gaumut settings.
Wil je echt het maximale eruit halen gebruik dan een calibratie met de wide gaumut. Maar ben je minder kritisch en wil je het maximale eruit halen qua lichtoutput zou ik zelfs een calibratie op standaard colorspace kunnen aanraden, het filter haalt duidelijk licht weg, en zelfs zonder is HDR materiaal lekker dynamisch en knalt het van het scherm, met het filter zie je wel een diepere kleur ervaring. Maar ten koste van wat lichtoutput.

intergratie
Je krijgt een android module meegeleverd die volledig geïntegreerd zit in het systeem. Je kan Netflix en andere streaming diensten perfect gebruiken, maar ook vanuit je telefoon gebruik maken van casten, en natuurlijk werkt de afstandsbediening op zowel de projector als de android module. Hier zien we een voorbeeld van perfecte intergratie.

[J.A.F._Doorhof]

Conclusie
Dit is een zeer interessante projector en moet eerlijk zeggen dat ik hem veel eerder had moeten bekijken.
In een Batcave zal hij niet misstaan maar de echte kracht van deze projector komt in een ruimte met lichte muren echt volledig tot zijn recht.

Er zijn nog 2 dingen waar ik geen aandacht heb besteedt.
Dat is rust en plaatsing.
De BenQ W4100i en W5800 (andere review) zijn beide redelijk rustig.
Ik zit met de calibratie en review naast de units en het eerste wat me opviel wat het geluidsniveau. Als dit belangrijk is voor je... dit is de projector voor jouw HT.

Verder is de vraag vaak, "hoe ver moet hij naar achteren"
Deze vraag kan ik voor de BenQ W4100i beantwoorden met, niet te ver.
Op mijn normale positie past de W4100i net niet op het scherm, vooral voor home theaters in kleinere ruimtes, of ruimtes waar je hem niet te ver weg wil plaatsen zal dit een welkome feature zijn.

Dit is een waanzinnig mooie projector met een zeer goede kleurechtheid en calibratie mogelijkheden die ik zelden in dit prijssegment heb gezien.
We gaan in onderhandeling met BenQ zodat wij ze ook kunnen gaan aanbieden. Want dit zijn echt fantastische projectoren.

Gezien mijn intro had je natuurlijk ook eigenlijk niet anders verwacht, maar vaak is een super professionele aanpak in het ene segment geen garantie dat dit ook gebeurt in de andere segmenten.

BenQ ademt kleur echtheid en kleur. Dat is duidelijk.