Electrickery | Appletje, maar geen eitje

Gestart door Bas Akkerman, september 24, 2012, 20:17:47

Vorige topic - Volgende topic

0 Leden en 1 gast bekijken dit topic.

Bas Akkerman

Citaat van: AbZ op november 25, 2013, 14:28:37
Is toch nog heel onschuldig vergeleken met muziekwinkels, Amazon, enz.  ;D

Er staat ook weer een mooie lading klassiek in de markt maar misschien heb je daar ook al een slag geslagen?  (Mercury?)  Dit keer heb ik niet eens alles gekocht...
Muziekwinkels, Amazon, discogs? Wat is dat? ;D Heb voor Kerst mijn wensenlijstje al klaar bij Plato.

Ik zag het. Nou heb er nog te weinig van gehoord om er echt een keuze uit te maken. Al vind ik kleine ensembles en kleine koren vaak wel mooi.
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

Bas Akkerman

Binnenkort ga ik de stoute schoenen eens aantrekken en wat rockwool kopen. Dit in de hoeken van de kamer plaatsen en horen wat het doet. Las het ook als tip in een ander topic, dus laat ik dat maar gewoon eens gaan doen.
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

twani

Citaat van: Bas Akkerman op november 28, 2013, 21:52:36
Binnenkort ga ik de stoute schoenen eens aantrekken en wat rockwool kopen. Dit in de hoeken van de kamer plaatsen en horen wat het doet. Las het ook als tip in een ander topic, dus laat ik dat maar gewoon eens gaan doen.
Kan de thermostaat ook een graadje omlaag.

lynch1979


Bas Akkerman

Citaat van: twani op november 28, 2013, 22:07:42
Kan de thermostaat ook een graadje omlaag.
Dat begreep ik ook, dat dat warmte genereert. Een mooi excuus om lekker hard te draaien in de winter. ;D

Citaat van: lynch1979 op november 28, 2013, 22:49:46
Zo koud is het toch niet  :D
Zeker niet, de verwarming heeft nog niet eens aan gestaan sinds de zomer. Nou zijn we ook wel erg wat dat betreft. :dozingoff:

Iemand nog tips voor de "verwerking" van de rockwol? Het is puur voor het laag en midlaag.
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

garmtz

Hoef je niet te verwerken... Gewoon in verpakking laten is prima!

Bas Akkerman

#2456
Citaat van: garmtz op november 29, 2013, 09:02:23
Hoef je niet te verwerken... Gewoon in verpakking laten is prima!
Ok. Eens zien, na de luidsprekers midden in de kamer en een subwoofer ter grootte van een koelkast, hoe ver de WAF reikt. ;D

Zelf zat ik te denken aan in elke hoek van het luistergedeelte een stuk, misschien oom wel in het L-stuk. Ik weet het, experimenteren en hier lezen, maar is er een minimale dikte voor 200hz en daaronder?
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

Eddye

Jullie hebben toch een vrij grote bank? die kan er toch ook nog uit?
:devil:
Devialet 200
Bowers & Wilkins 805 Diamond
Apple Mac Mini (Audirvana/Memory & SSD upgrade) - Clearaudio Concept MC - Marantz UD5005

AbZ

Citaat van: garmtz op november 29, 2013, 09:02:23
Hoef je niet te verwerken... Gewoon in verpakking laten is prima!
Makkelijk...  maar niet helemaal hetzelfde als het strak is opgerold?  Anyway het zal wel een idee geven van het effect, if any.  Denk dat je behoorlijk veel nodig hebt.

Martijn M

Als je dan toch aan de bass-traps wilt, zou ik eerder opteren voor paneelabsorbers; die zijn veel effectiever. Een pak steenwol in de hoek doet relatief weinig. In de hoeken heb je te maken met een drukmaximum, maar dempingsmateriaal werkt nou juist effectief als je het plaatst op een punt waar de deeltjessnelheid het grootst is. Voor een optimaal effect zet je een pak steenwol daarom midden in de kamer ;) . Als je het pak in de hoeken wilt zetten, dan zal het laten zitten van het plastic de demping in het laag een tikkie beter maken, maar verwacht er geen wonderen van. Wil je wonderen, maak het pak steenwol open en plaats die platen voor het raam achter je luisterpositie. Goeie kans dat je de grenzen van de WAF bereikt :devil:! De galmtijd is aan de hoge kant in jouw kamer (ongeveer 0,65 seconde in het middengebied), dus daar valt nog wel wat winst te behalen.
Dutch & Dutch

AbZ

Citaat van: Martijn - Synergy Acoustics op november 29, 2013, 11:33:36Voor een optimaal effect zet je een pak steenwol daarom midden in de kamer ;)
Geen probleem, want hij heeft z'n HT apart  :thumbs-up:
(geen uitzicht op tv/pj nodig)

AbZ

Citaat van: Martijn - Synergy Acoustics op november 29, 2013, 11:33:36In de hoeken heb je te maken met een drukmaximum, maar dempingsmateriaal werkt nou juist effectief als je het plaatst op een punt waar de deeltjessnelheid het grootst is.
Waar komt die acceleratie dan vandaan?  :dontgetit:

Martijn M

Citaat van: AbZ op november 29, 2013, 11:38:29
Waar komt die acceleratie dan vandaan?  :dontgetit:

Deze plaatjes geven een aardig beeld van wat er gebeurt. De luchtmoleculen aan de wand rechts (links moet je maar even vergeten, want niet relevant voor dit voorbeeld) staan stil. De deeltjessnelheid is daar nul. Verder van de wand bewegen de deeltjes wel. Resistieve dempingsmaterialen zoals steenwol zetten bewegingsenergie van luchtdeeltjes om in warmte en nemen zo geluidsenergie weg. Een paneeldemper reageert juist op drukveranderingen. Een paneeldemper zet drukveranderingen om in warmte.



http://www.acs.psu.edu/drussell/Demos/StandingWaves/StandingWaves.html
Dutch & Dutch

AbZ

Ok da's helder. 
Krijg je niet een soort vering (indrukking ipv afremming) als er plastic over de glaswol zit?
Dan neem ik ff aan dat de veer niet teveel lekt, anders is er geen drukverschil.

DofN

Ik ben heel benieuwd wat mijn paneel gaat doen :) Wacht met smart.
You changed the outcome by measuring it! - Professor Farnsworth
Voorversterker: Anthem STR PRE, Eindersteker: Bryston 3B³ SST³ Cubed, Fronts: Analysis Audio Omega en 2 x JL-E112 subwoofers, met als DSP:  Bacch Audiophile + ORC binaural software (bass absorbers en akoestiek)

Bas Akkerman

#2465
Citaat van: AbZ op november 29, 2013, 11:36:25
Geen probleem, want hij heeft z'n HT apart  :thumbs-up:
(geen uitzicht op tv/pj nodig)
Citaat van: Martijn - Synergy Acoustics op november 29, 2013, 11:33:36
Als je dan toch aan de bass-traps wilt, zou ik eerder opteren voor paneelabsorbers; die zijn veel effectiever. Een pak steenwol in de hoek doet relatief weinig. In de hoeken heb je te maken met een drukmaximum, maar dempingsmateriaal werkt nou juist effectief als je het plaatst op een punt waar de deeltjessnelheid het grootst is. Voor een optimaal effect zet je een pak steenwol daarom midden in de kamer ;) . Als je het pak in de hoeken wilt zetten, dan zal het laten zitten van het plastic de demping in het laag een tikkie beter maken, maar verwacht er geen wonderen van. Wil je wonderen, maak het pak steenwol open en plaats die platen voor het raam achter je luisterpositie. Goeie kans dat je de grenzen van de WAF bereikt :devil:! De galmtijd is aan de hoge kant in jouw kamer (ongeveer 0,65 seconde in het middengebied), dus daar valt nog wel wat winst te behalen.
Citaat van: Eddye op november 29, 2013, 11:15:20
Jullie hebben toch een vrij grote bank? die kan er toch ook nog uit?
:devil:
Citaat van: doorofnight op november 29, 2013, 18:54:32
Ik ben heel benieuwd wat mijn paneel gaat doen :) Wacht met smart.
Jullie opmerkingen hebben me doen brainstormen.

Aanpassingen los in de ruimte voor het laag en tegen de wanden (vloer, plafond, muren en raam achter de luisterpositie) tegen de nagalm zijn het meest effectief als ik het goed samenvat.

Wat betreft het eerste zou wellicht wat fatboy/poef-achtige constructies een mogelijkheid zijn. Een poef leeg halen en die weer vullen met rockwool. Dus basstraps vrij in de kamer vermomd als meubel? Daar zouden dan alleen de katten op zitten (dus vezeldicht is belangrijk).

Naast vloerkleed en plafondaanpassingen zou misschien een opklapbare oplossing in harmonicavorm mogelijk zijn. Eén om uit te kunnen klappen achter de bank (of zou dat te dicht bij de oren zitten?) en één bij de hoek bij de L-vorm als kamerscherm voor de symetrie. Beide mooi beschilderd bijvoorbeeld.

Gewoon wat brainstormen, waarbij ik vorm en functie probeer te combineren.
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

Xander32

Benieuwd ben ik welke jouw stappen gaan worden en wat deze gaan brengen.
Tannoy Kensington SE  ||  Accuphase E-480 & DAC-50  ||  Auralic Aries G2.1  ||  Sonnet Morpheus  ||  NuPrime CDT-10

Bas Akkerman

#2467
Citaat van: Xander32 op november 30, 2013, 11:35:58
Benieuwd ben ik welke jouw stappen gaan worden en wat deze gaan brengen.
Ik zelf ook! ;D

Eerst wil ik de mogelijkheden verkennen en prioriteiten stellen. Van daaruit de kosten inschatten en een stappenplan maken. Dat had ik al gedaan, maar het vinden van een baan duurde toch langer dan gedacht. Verder heb ik, zoals eerder aangegeven, gemerkt dat basweergave moeilijker te controleren is dan midden- en hoogweergave. Dat zorgt er voor dat ik voor mezelf op een rijtje probeer te zetten hoe het stappenplan er uit moet komen te zien (ik kan niet alles tegelijkertijd aanpakken en de verbetering van het ene is een in de beleving opvallende verslechtering van het andere). Met jullie hulp en daar ben ik erg dankbaar voor.
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

Martijn M

Citaat van: Bas Akkerman op november 30, 2013, 10:15:22
Jullie opmerkingen hebben me doen brainstormen.

Aanpassingen los in de ruimte voor het laag en tegen de wanden (vloer, plafond, muren en raam achter de luisterpositie) tegen de nagalm zijn het meest effectief als ik het goed samenvat.

Wat betreft het eerste zou wellicht wat fatboy/poef-achtige constructies een mogelijkheid zijn. Een poef leeg halen en die weer vullen met rockwool. Dus basstraps vrij in de kamer vermomd als meubel? Daar zouden dan alleen de katten op zitten (dus vezeldicht is belangrijk).

Naast vloerkleed en plafondaanpassingen zou misschien een opklapbare oplossing in harmonicavorm mogelijk zijn. Eén om uit te kunnen klappen achter de bank (of zou dat te dicht bij de oren zitten?) en één bij de hoek bij de L-vorm als kamerscherm voor de symetrie. Beide mooi beschilderd bijvoorbeeld.

Gewoon wat brainstormen, waarbij ik vorm en functie probeer te combineren.


Volgens mij is het al meerdere keren aan bod gekomen in je topics, maar nog even een herhaling  8):


Resistieve demping
Voor demping in het midden en hoog gebruik je resistieve dempingsmaterialen, zoals bijvoorbeeld minerale wol en polyesterwatten. Deze dempingsmaterialen ontlenen hun werking aan de weerstand die ze bieden aan de heen en weer bewegende luchtmoleculen. Daardoor wordt beweging omgezet in warmte.

Resistieve dempingsmaterialen werken optimaal op locaties waar de deeltjessnelheid van geluidsgolven het grootst is. Tegen de wand is de deeltjessnelheid voor elke frequentie gelijk aan nul. Een eerste deeltjessnelheidsmaximum* vind je bij een loodrecht invallende geluidsgolf op een kwart golflengte vanaf de wand. Hoge frequenties hebben kleine golflengtes, lage frequenties hebben grote golflengtes. Bij hoge frequenties zie je daarom al op een kleine afstand van de wand een punt met grote deeltjessnelheid. Hoe lager de frequentie, hoe verder het dichtstbijzijnde deeltjessnelheidsmaximum van de wand af ligt.

Een frequentie van 5000 hertz heeft een snelheidsmaximum op 343 / (5000*4) = 0,017 meter, of 1,7 centimeter (343 is de afstand die het geluid in één seconde aflegt). Dat betekent dat een effectief dempingsmateriaal met een dikte van meer dan 1,7 centimeter geschikt is voor het dempen van frequenties van 5000 hertz en hoger.

Een frequentie van 500 hz heeft een snelheidsmaximum op 343 / (500*4) = 0,17 meter, of 17 centimeter. Dat betekent dat een effectief dempingsmateriaal met een dikte van meer dan 17 centimeter geschikt is voor het dempen van frequenties van 500 hertz en hoger.

Een frequentie van 50 hz heeft een snelheidsmaximum op 1,7 meter vanaf de wand. Wil je loodrecht invallend geluid met een frequentie van 50 hz effectief dempen, dan zul je dus een dempingspaneel van minimaal 1,7 meter dik moeten toepassen.

Als dempingspanelen een kleinere dikte hebben dan een kwart golflengte, dempen ze minder effectief. Gebruik je een dempingspaneel van 3 cm dik, dan is het paneel wel effectief bij hogere frequenties, maar niet bij middenfrequenties. In dat geval kan het gebeuren dat je de klank er minder goed door maakt, omdat de het gereflecteerde geluid wel middentonen en lage tonen bevat, maar geen hoge. Dat kan hoorbare kleuring tot gevolg hebben.

Bovenstaande verhaal ging steeds over loodrecht invallende, discrete reflecties. Het meeste geluid valt echter onder in onder een hoek. Het is afhankelijk van het dempingsmateriaal wat er dan gebeurt. Hoge tonen worden doorgaans makkelijker gereflecteerd bij schuine inval. Lagere tonen ondervinden daarentegen meestal meer demping. Dat komt doordat het deeltjessnelheidsmaximum bij schuine inval iets dichter bij de wand ligt. Bovendien legt het geluid een grotere afstand door het dempingsmateriaal af.

Dempingspanelen hebben niet enkel effect op discrete reflecties, maar ook op de galm. Bij loodrechte inval van geluid, kun je de richtlijn hanteren dat effectieve demping optreedt vanaf de frequentie waarbij de dikte van het dempingspaneel gelijk is aan een kwart golflengte. Galm heeft een veel meer diffuus karakter, wat betekent dat galm vanaf alle mogelijke richtingen op het dempingspaneel valt. Een dempingspaneel is effectief voor galm tot een frequentie waarbij de dikte van het paneel ongeveer gelijk is aan een achtste golflengte (half zo laag als discrete reflecties gedempt worden). In het geval van een dempingspaneel van 17 centimeter kun je dus stellen dat galm tot een frequentie van ongeveer 250 hertz effectief gedempt wordt. Bij lagere frequenties doet een paneel van 17 centimeter dik nog steeds wel wat, maar het wordt steeds minder effectief.


Bass-traps
Om lage frequenties (zeg onder 100 hertz) effectief te dempen, heb je zeer dikke lagen dempingsmateriaal tegen de wand nodig. Je zou er voor kunnen kiezen een paar kubieke meter glaswol in het midden van de kamer te zetten en dat zal ongetwijfeld enig effect hebben, maar het is niet de meest praktische oplossing. Voor lage frequenties worden doorgaans paneelabsorbers toegepast. Paneelabsorbers bestaan uit panelen die meebewegen met de geluidsdruk en als gevolg van mechanische verliezen wordt beweging omgezet in warmte. De demping geschiedt door verliezen in het paneel zelf, de ophanging van het paneel en in het met dempingsmateriaal gevulde luchtvolume achter het paneel. Paneelabsorbers worden geplaatst op punten waar de druk maximaal varieert, dus aan de wand of - beter nog - in een hoek.

In tegenstelling tot resistieve absorbers, werken paneelabsorbers optimaal in een smal frequentiegebied. Idealiter worden ze afgestemd op de specifieke situatie, zodat ze maximaal effectief zijn op de frequenties waar de sterkste staande golven in je kamer optreden. Een voordeel van paneelabsorbers is dat ze op hun afstemfrequentie voor een zelfde mate van effectiviteit veel kleiner kunnen zijn dan resistieve dempers. Bovendien kunnen ze tegen de wand geplaatst worden, wat wel zo handig is!

Naast paneelabsorbers worden ook wel eens helmholtzresonatoren gebruikt. Helmholtzresonatoren kun je beschouwen als afgestemde orgelpijpen, die echter precies omgekeerd werken. De geluidsdruk ontmoet de mond van de pijp en slaat de luchtkolom aan, waardoor deze in resonantie komt. Als de pijp gevuld is met dempingmateriaal, wordt geluidsenergie omgezet in warmte. Een voordeel van een helmholtzresonator is dat hij veel eenvoudiger is af te stemmen dan een paneelabsorber (een luchtkolom gedraagt zich veel voorspelbaarder dan een mechanische constructie van een paneel met z'n eigen massa en stijfheid, de bevestigingsmethode en de ondiepe gedempte ruimte er achter). Een belangrijk nadeel van helmholtzresonatoren is dat ze erg groot zijn.


Huiskamerpraktijk
Resistieve dempers kunnen zeer nuttig zijn in huiskamers. In Bas' geval zou ik zeker aanraden er een aantal toe te passen. Het loont om de aanzienlijke galmtijd wat te verminderen. In Bas' geval zou ik proberen dempingspanelen van 10 cm dik toe te passen, omdat de galm met name tussen 300 hertz en 4 kilohertz aan de hoge kant is. Met panelen van 10 cm dik kan die galm goed aangepakt worden.

Daarnaast zou het nuttig kunnen zijn om discrete reflecties aan te pakken. Met name de primaire reflectie tegen de achterwand is een goede mededinger. Voor het aanpakken van discrete reflecties zou ik willen adviseren om minimaal 10 cm dikke dempingspanelen toe te passen. Indien je dicht op een dempingspaneel zit, is het nog belangrijker dat deze breedbandig dempt, dus indien 20 cm dik haalbaar is, zou ik het niet nalaten een dermate dik paneel toe te passen.

Naar mijn mening zijn bass-traps mooie oplossingen voor in studio's en high-end HT's, maar horen ze niet in een woonkamer. Effectieve exemplaren nemen simpelweg erg veel ruimte in beslag. Wil je toch met bass-traps aan de slag, dan zou ik paneelabsorbers adviseren. Deze kun je in de hoeken plaatsen, voor een maximaal effect. Zoals ik al zei dienen bass-traps afgestemd te worden op de specifieke situatie. Dat is specialistisch werk en daar heb je een professional voor nodig. Als je zo ver bent, stuur me even een berichtje. Dan breng ik je in contact met een goeie akoesticus.

In een huiskamer zou ik zelf opteren voor een combinatie van meerdere laagweergevers en DSP. Door ze goed af te stellen, kun je meerdere laagbronnen laten samenwerken om staande golven te verminderen. Daardoor zul je minder last van pieken en dalen in de frequentierespons hebben, wordt de ruimtelijke variantie in laagrespons minder en zullen tonen minder na-ijlen in het tijddomein.


* Lang leve de Nederlandse taal, waarin we samenstellingen aaneenschrijven. 
Dutch & Dutch

Eddye

Erg duidelijke uitleg, Martijn. Daar kan iedereen wel wat mee lijkt me.
Devialet 200
Bowers & Wilkins 805 Diamond
Apple Mac Mini (Audirvana/Memory & SSD upgrade) - Clearaudio Concept MC - Marantz UD5005

AbZ

Citaat van: Martijn - Synergy Acoustics op december  2, 2013, 11:13:14Volgens mij is het al meerdere keren aan bod gekomen in je topics
Volgens mij heb je in jouw uitzettingen hier en elders tot voor kort weinig nadruk gelegd op het verschil tussen resistief dempen en panelen.  Wel weer superheldere en nuttige info  :thumbs-up:  Alleen is mij nergens duidelijk geworden (ook niet in eerdere topics waar Eric Desart betrokken was) hoe dat nu precies zit met die ophanging enz. bij het afstemmen van panelen.

AbZ

p.s. Er schoot me nog een oud topic te binnen (was ff zoeken want lang geleden) met meer info/linkjes voor geinteresseerden:  http://www.htforum.nl/yabbse/index.php?topic=120171.msg2115218#msg2115218

Bas Akkerman

Duidelijke uitleg weer, waarvoor mijn dank,
Uiteindelijk gaat het toch om de klank.
Waar ik puur nieuwsgierig naar was
Is of ik de materie goed las
De voorkeur voor subs is namelijk helder
Maar toch komt er uit de krochten van mijn kelder
De vraag wat het volume van een paneelabsorber moet zijn
Dat is wat er nu speelt in mijn onderbewustzijn
Maar misschien ga ik wel overstag
En gaan jij en ik eerst met subs aan de slag
Een beter forum begint bij jezelf.

Ik zou met niemand willen ruilen, meteen gaan huilen, als ik geen Hagenees audiofiel zou zijn! ;D

Stereo: Electrickery       |       HT: Bas' Bios       |      Qobuz: De HTforummaandlijsten

twani

Citaat van: Martijn - Synergy Acoustics op december  2, 2013, 11:13:14

Volgens mij is het al meerdere keren aan bod gekomen in je topics, maar nog even een herhaling  8):


Resistieve demping
Voor demping in het midden en hoog gebruik je resistieve dempingsmaterialen, zoals bijvoorbeeld minerale wol en polyesterwatten. Deze dempingsmaterialen ontlenen hun werking aan de weerstand die ze bieden aan de heen en weer bewegende luchtmoleculen. Daardoor wordt beweging omgezet in warmte.

Resistieve dempingsmaterialen werken optimaal op locaties waar de deeltjessnelheid van geluidsgolven het grootst is. Tegen de wand is de deeltjessnelheid voor elke frequentie gelijk aan nul. Een eerste deeltjessnelheidsmaximum* vind je bij een loodrecht invallende geluidsgolf op een kwart golflengte vanaf de wand. Hoge frequenties hebben kleine golflengtes, lage frequenties hebben grote golflengtes. Bij hoge frequenties zie je daarom al op een kleine afstand van de wand een punt met grote deeltjessnelheid. Hoe lager de frequentie, hoe verder het dichtstbijzijnde deeltjessnelheidsmaximum van de wand af ligt.

Een frequentie van 5000 hertz heeft een snelheidsmaximum op 343 / (5000*4) = 0,017 meter, of 1,7 centimeter (343 is de afstand die het geluid in één seconde aflegt). Dat betekent dat een effectief dempingsmateriaal met een dikte van meer dan 1,7 centimeter geschikt is voor het dempen van frequenties van 5000 hertz en hoger.

Een frequentie van 500 hz heeft een snelheidsmaximum op 343 / (500*4) = 0,17 meter, of 17 centimeter. Dat betekent dat een effectief dempingsmateriaal met een dikte van meer dan 17 centimeter geschikt is voor het dempen van frequenties van 500 hertz en hoger.

Een frequentie van 50 hz heeft een snelheidsmaximum op 1,7 meter vanaf de wand. Wil je loodrecht invallend geluid met een frequentie van 50 hz effectief dempen, dan zul je dus een dempingspaneel van minimaal 1,7 meter dik moeten toepassen.

Als dempingspanelen een kleinere dikte hebben dan een kwart golflengte, dempen ze minder effectief. Gebruik je een dempingspaneel van 3 cm dik, dan is het paneel wel effectief bij hogere frequenties, maar niet bij middenfrequenties. In dat geval kan het gebeuren dat je de klank er minder goed door maakt, omdat de het gereflecteerde geluid wel middentonen en lage tonen bevat, maar geen hoge. Dat kan hoorbare kleuring tot gevolg hebben.

Bovenstaande verhaal ging steeds over loodrecht invallende, discrete reflecties. Het meeste geluid valt echter onder in onder een hoek. Het is afhankelijk van het dempingsmateriaal wat er dan gebeurt. Hoge tonen worden doorgaans makkelijker gereflecteerd bij schuine inval. Lagere tonen ondervinden daarentegen meestal meer demping. Dat komt doordat het deeltjessnelheidsmaximum bij schuine inval iets dichter bij de wand ligt. Bovendien legt het geluid een grotere afstand door het dempingsmateriaal af.

Dempingspanelen hebben niet enkel effect op discrete reflecties, maar ook op de galm. Bij loodrechte inval van geluid, kun je de richtlijn hanteren dat effectieve demping optreedt vanaf de frequentie waarbij de dikte van het dempingspaneel gelijk is aan een kwart golflengte. Galm heeft een veel meer diffuus karakter, wat betekent dat galm vanaf alle mogelijke richtingen op het dempingspaneel valt. Een dempingspaneel is effectief voor galm tot een frequentie waarbij de dikte van het paneel ongeveer gelijk is aan een achtste golflengte (half zo laag als discrete reflecties gedempt worden). In het geval van een dempingspaneel van 17 centimeter kun je dus stellen dat galm tot een frequentie van ongeveer 250 hertz effectief gedempt wordt. Bij lagere frequenties doet een paneel van 17 centimeter dik nog steeds wel wat, maar het wordt steeds minder effectief.


Bass-traps
Om lage frequenties (zeg onder 100 hertz) effectief te dempen, heb je zeer dikke lagen dempingsmateriaal tegen de wand nodig. Je zou er voor kunnen kiezen een paar kubieke meter glaswol in het midden van de kamer te zetten en dat zal ongetwijfeld enig effect hebben, maar het is niet de meest praktische oplossing. Voor lage frequenties worden doorgaans paneelabsorbers toegepast. Paneelabsorbers bestaan uit panelen die meebewegen met de geluidsdruk en als gevolg van mechanische verliezen wordt beweging omgezet in warmte. De demping geschiedt door verliezen in het paneel zelf, de ophanging van het paneel en in het met dempingsmateriaal gevulde luchtvolume achter het paneel. Paneelabsorbers worden geplaatst op punten waar de druk maximaal varieert, dus aan de wand of - beter nog - in een hoek.

In tegenstelling tot resistieve absorbers, werken paneelabsorbers optimaal in een smal frequentiegebied. Idealiter worden ze afgestemd op de specifieke situatie, zodat ze maximaal effectief zijn op de frequenties waar de sterkste staande golven in je kamer optreden. Een voordeel van paneelabsorbers is dat ze op hun afstemfrequentie voor een zelfde mate van effectiviteit veel kleiner kunnen zijn dan resistieve dempers. Bovendien kunnen ze tegen de wand geplaatst worden, wat wel zo handig is!

Naast paneelabsorbers worden ook wel eens helmholtzresonatoren gebruikt. Helmholtzresonatoren kun je beschouwen als afgestemde orgelpijpen, die echter precies omgekeerd werken. De geluidsdruk ontmoet de mond van de pijp en slaat de luchtkolom aan, waardoor deze in resonantie komt. Als de pijp gevuld is met dempingmateriaal, wordt geluidsenergie omgezet in warmte. Een voordeel van een helmholtzresonator is dat hij veel eenvoudiger is af te stemmen dan een paneelabsorber (een luchtkolom gedraagt zich veel voorspelbaarder dan een mechanische constructie van een paneel met z'n eigen massa en stijfheid, de bevestigingsmethode en de ondiepe gedempte ruimte er achter). Een belangrijk nadeel van helmholtzresonatoren is dat ze erg groot zijn.


Huiskamerpraktijk
Resistieve dempers kunnen zeer nuttig zijn in huiskamers. In Bas' geval zou ik zeker aanraden er een aantal toe te passen. Het loont om de aanzienlijke galmtijd wat te verminderen. In Bas' geval zou ik proberen dempingspanelen van 10 cm dik toe te passen, omdat de galm met name tussen 300 hertz en 4 kilohertz aan de hoge kant is. Met panelen van 10 cm dik kan die galm goed aangepakt worden.

Daarnaast zou het nuttig kunnen zijn om discrete reflecties aan te pakken. Met name de primaire reflectie tegen de achterwand is een goede mededinger. Voor het aanpakken van discrete reflecties zou ik willen adviseren om minimaal 10 cm dikke dempingspanelen toe te passen. Indien je dicht op een dempingspaneel zit, is het nog belangrijker dat deze breedbandig dempt, dus indien 20 cm dik haalbaar is, zou ik het niet nalaten een dermate dik paneel toe te passen.

Naar mijn mening zijn bass-traps mooie oplossingen voor in studio's en high-end HT's, maar horen ze niet in een woonkamer. Effectieve exemplaren nemen simpelweg erg veel ruimte in beslag. Wil je toch met bass-traps aan de slag, dan zou ik paneelabsorbers adviseren. Deze kun je in de hoeken plaatsen, voor een maximaal effect. Zoals ik al zei dienen bass-traps afgestemd te worden op de specifieke situatie. Dat is specialistisch werk en daar heb je een professional voor nodig. Als je zo ver bent, stuur me even een berichtje. Dan breng ik je in contact met een goeie akoesticus.

In een huiskamer zou ik zelf opteren voor een combinatie van meerdere laagweergevers en DSP. Door ze goed af te stellen, kun je meerdere laagbronnen laten samenwerken om staande golven te verminderen. Daardoor zul je minder last van pieken en dalen in de frequentierespons hebben, wordt de ruimtelijke variantie in laagrespons minder en zullen tonen minder na-ijlen in het tijddomein.


* Lang leve de Nederlandse taal, waarin we samenstellingen aaneenschrijven.

Ik zet maar gewoon eens een muziekje op denk ik :P

Martijn M

#2474
Citaat van: Bas Akkerman op december  5, 2013, 07:30:39
Duidelijke uitleg weer, waarvoor mijn dank,
Uiteindelijk gaat het toch om de klank.
Waar ik puur nieuwsgierig naar was
Is of ik de materie goed las
De voorkeur voor subs is namelijk helder
Maar toch komt er uit de krochten van mijn kelder
De vraag wat het volume van een paneelabsorber moet zijn
Dat is wat er nu speelt in mijn onderbewustzijn
Maar misschien ga ik wel overstag
En gaan jij en ik eerst met subs aan de slag

Graag gedaan :) .

In het laag heb je niet gauw te veel demping. Hoe groter het totaal aan bass-traps, hoe meer demping. Ik heb zelf nooit bass-traps ontworpen of gebouwd. Voor meer specifieke vragen zou je Eric Desart kunnen vragen. Hij is vaak actief op het board Ontwerp, akoestiek, DHZ & tips/hints.
Dutch & Dutch