Kerstmatinees Mahler/KCO/Haitink eindelijk op surround DVD

[JvdB]

Sinds een aantal weken zijn eindelijk de kerstmatinees verkrijgbaar waar door Bernard Haitink en het toen nog niet koninklijke concertgebouworkest de symfonieën 1,2,3,4,5,7 en 9 en een aantal liederen van Mahler worden uitgevoerd. Over de muzikale kwaliteit is m.i. niet te twisten, dit zijn unieke mijlpalen in uitvoeringspraktijk van de muziek van Mahler. Ik prefereer deze onvoltooide cyclus boven elke andere cyclus die er verschenen is en enkele delen zoals de vierde, zevende en negende behoren naar mijn mening tot de beste opnamen die er bestaan. Als voorbeeld noem ik dat m.i. de overigens goede cyclus van Chailly oppervlakkig is en te zeer op uiterlijk vertoon is gericht naast deze prachtige waarachtige uitvoeringen.  De Kruitvat opname van Inbal valt muzikaal bij nader inzien toch wel erg tegen naast deze uitvoeringen.

Voor de dvd uitgave (een aantal jaar geleden zijn de opnamen al op cd verschenen) is naast een DD 5.0 een DTS 4.0 dts track gemaakt. Volgens de hoes is dit gemaakt met een nieuwe techniek genaamd Impulse Response. Gesteld wordt dat er een digitale blauwdruk van de originele akoestiek van het concertgebouw over de originele opname is geplaatst. U luistert – zo stelt de dvd hoes – dus naar een opname van de muziek zoals die indertijd in de zaal daadwerkelijk geklonken heeft. Dit gaat wel heel ver en wordt uiteraard bij lange na niet waargemaakt maar de DTS track die ik heb beluisterd klinkt goed en heeft zeker de suggestie van de akoestiek van het concertgebouw. In ieder geval klinkt de opname natuurlijk. Dit was overigens ook al zo op de CD's die zijn verschenen en die ik opname technisch al prefereerde boven veel onnatuurlijke opnamen . Uiteraard is de balans in het orkest en tussen orkest en stemmen anders dan in de zaal en worden er instrumenten uitgelicht in de opname. Toch vind ik het de moeite waard om voor de DTS track na de CD box dezelfde uitvoeringen nogmaals aan te schaffen. Het geeft toch net iets extra's.  Ik ben benieuwd wat andere vinden van de surround track en de techniek die is toegepast.

De televisieregistratie had voor mij een stuk rustiger gemogen met minder in- en uitzoomen en totaalshots. Zo mis ik het inzoomen op de trompetten in de fanfare van het eerste deel van de vijfde om maar een moment te noemen waar een totaalbeeld misplaatst is. Haitink had meer en consequenter gevolgd mogen worden. De beelden zien er voor televisie opnamen uit de jaren zeventig en tachtig overigens best goed uit (wel uiteraard gedateerde kapsels en brillen. Toch zitten er in het beeld prachtige dramatiek gevangen. Het slot van de negende symfonie waar Haitink zijn baton laat vallen valt in perspectief met de kennis dat dit voor Haitink de laatste van zijn geliefde kerstmatinee was en zijn één na laatste programma met het  concertgebouworkest na 25 jaar chef dirigentschap. Huiveringwekkende momenten na een aangrijpende uitvoering van de meest aangrijpendste Mahler symfonie.

Als bonus is de documentaire "Bernard Haitink, een dirigentenleven" uit 1992 toegevoegd die meer dan de moeite waard is.

[JAB]

Inderdaad is dit een schitterende boxset. Toentertijd allemaal op televisie gezien. Op DVD.nl staat een recensie. Alhoewel dus niet op alle fronten perfect, maar wat kun je ook verwachten na 20 jaar, toch een fraaie boxset. Zie hier: http://www.dvd.nl/reviews.php?reviewid=2761
Voor mij wordt dit zeker een aanschaf.

[JürgenW]

Ik heb de box ook gekocht.
Vind het wel jammer dat er geen pcm audio opstaat en in plaats daarvan dd 2.0 met 248 kbps en dat dts-audio 768 kpbs in plaats van 1536 kpbs heeft.

Heb inmiddels de recensie gelezen, waarnaar JAB verwijst. Daarom correctie: dd 2.0 = 224 kbps.
Dus het geluid op deze dvd's is (met uitzondering van de documentaire):

dd 2.0 (224 kbps); 5.0 (448 kbps); dts 4.0 (768 kbps)

[JvdB]

Van de week meer tijd gehad om te kijken en met name te beluisteren.

Opvallend blijft het uniek hoge peil van de uitvoeringen van de gehele cyclus. Voor mij blijft alleen de eerste wat achter.

Na een tijd ga je toch wel wennen aan de beeldregie maar het wekt af en toe nog wel ergenis bij mij op zoals het niet in beeld brengen van de trompetten bij het begin van de vijfde. Gelukkig wordt de toen nog zeer jonge solohoornist Jacob Slagter wel beter in beeld gebracht in die vijfde. Maar toch ben ik blij met de uitgave en het is zeer sympathiek dat door alle betrokkenen hun rechten hebben afgestaan ten behoeve van het Bernard Haitink Fonds voor jong muzikaal talent. Het is niet meer dan terecht dat de beste momenten van één van de beste Mahler dirigenten aller tijden nu bereikbaar is voor een ieder.

Ik hoop dat in het verlengde hiervan ook de uitvoeringen van het Mahler feest in 1995 beschikbaar komen. Er is een CD-box gemaakt door de wereldomroep bij het afscheid van Sanders maar deze is niet in de handel verkrijgbaar. Ik heb een versleten videoband van de uitvoering op 5 mei 1995 met de tweede met Haitink en het KCO die ik graag op DVD zou hebben. Ik raad in dit kader overigens de DVD "Conducting Mahler" van harte aan. Een prachtige documentaire waar alle dirigenten die dirigeerden op het Mahler feest (Chailly, Haitink, Abbado, Rattle, Muti) over de muziek van Mahler en hun relatie daarmee verhalen.

Kennelijk is er voor gekozen om de concerten op een beperkt aantal DVD's uit te brengen. Hierdoor waarschijnlijk geen PCM en lage bitrates. Ik begrijp dit wel, veel mensen zullen in 1999 de matinees op CD hebben gekocht (toentertijd een box van 120 gulden) en niet zo snel voor veel geld nu de televisieuitzendingen er bij kopen, maar jammer is het wel.

Deze eerste kerstdag zal overigens de negende symfonie van Beethoven door het KCO en Jansons worden uitgevoerd. Ik weet niet of de AVRO het concert rechtstreeks zal uitzenden. 

[JürgenW]

Kennelijk is er voor gekozen om de concerten op een beperkt aantal DVD's uit te brengen. Hierdoor waarschijnlijk geen PCM en lage bitrates. Ik begrijp dit wel, veel mensen zullen in 1999 de matinees op CD hebben gekocht (toentertijd een box van 120 gulden) en niet zo snel voor veel geld nu de televisieuitzendingen er bij kopen, maar jammer is het wel.

Mooi verslag.
Ik heb overigens ook de 'oude' cd-box. En mij lijkt het aantrekkelijker voor de vroegere kopers van die box om de DVD-box zo aantrekkelijk mogelijk te maken en dus ook met een prima geluid uit te brengen.

[rojo]

Hoi,

Ben in het bezit van de box die bij het afscheid van Martijn Sanders is weggegeven aan de gasten, waanzinnige  box met eveneens waanzinnige uitvoeringen.

[JürgenW]

Kun je er iets meer over vertellen?

[JvdB]

De box die bij het afscheid van Sanders is uitgedeeld is een box met de uitvoeringen zoals die op het Mahler feest hebben geklonken. Ik heb een groot deel beluisterd en niet alles valt mee. Ik heb helemaal niets met de vierde van Muti en ook de zevende van Rattle moet het op alle fronten afleggen tegen de zevende in de Kerstmatinee serie. Ook de eerste en achtste onder leiding van Chailly zijn erg goed maar geen absolute top. Blijft over de uitvoeringen onder leiding van Abbado en Haitink die top zijn (de negende onder leiding van Abbado is echt uniek).